Inbreng Han ten Broeke tijdens het spoeddebat over Libië
| Tweede Kamer - Debatten |
En liever dan het lot van Ben Ali (Tunesië) en Mubarak (Egypte) te volgen, laat hij zijn luchtmacht schieten op zijn eigen bevolking in de wijken van Tripoli en stuurt hij - zo luiden de berichten - Afrikaanse en zelfs Servische huurlingen de straten van Bengazi in die daar bloedbaden aanrichten.
Vrz, de Dolle Hond van Libië heeft daarmee opnieuw zijn ware gezicht laten zien. Maar eigenlijk moet ons dat niet verbazen. Al sinds 1969 is Libie betrokken of wordt geïmpliceerd bij vele terroristische acties,van Lockerbie (1988) tot Munchen (1972). Even was er bij de internationale gemeenschap de hoop dat Libië, door het afzweren van nucleaire ambities, een gesprekspartner zou kunnen worden. Maar voor de eigen bevolking bleef Khaddafi de ‘wilde hond’, en vandaag bijt deze om zich heen en zijn er rapporten dat al 1000 doden zijn te betreuren.
Dan doet zich de vraag voor wat we, behalve onze afschuw uitspreken, kunnen en moeten doen.
I Moeten doen:
Voorzitter. Ik begin bij wat we – wat Nederland in elk geval moet doen: onze eerste verantwoordelijkheid is het veiligstellen van Nederlandse levens en de repatriëring van landgenoten uit Libië.
Ik ben er trots op dat een relatief klein land als Nederland in staat is om fregatten te laten omkeren en militaire vliegtuigen direct kan inzetten. Niet alleen voor Nederlanders trouwens, maar ook voor andere EU-burgers. Zoals we al eerder lieten zien met de Franse repatriëring uit Ivoorkust, vlak voor de Kerst. Ook daarvoor hebben we een krijgsmacht!
Het lijkt erop dat Nederland relatief snel clearance kreeg om een DC10 van de Luchtmacht te laten landen die Nederlanders, andere Europeanen en een enkele Amerikaan en een Palestijn aan boord konden nemen.
Kan de minister aangeven of dit proces doorgaat? Of het gefrustreerd wordt door de Libische autoriteiten? Waarom sommige EU-lidstaten (Fra) hun toestellen niet konden laten landen? Wat u doet om andere EU-burgers mee te nemen? Klopt het dat er een hercules als een air-shuttle gaat werken? Is de weg tussen Tripoli en het vliegveld begaanbaar en kunnenw e de andere Nederlanders vervoeren? Is er contact tussen hen en de ambassade en anderes ambassade, aangezien er geen EU-vertegenwoordiging is?
II Kunnen doen:
Voorzitter, dan de situatie in Libië, de categorie wat kunnen we doen. Voor de VVD-fractie staat vast dat:
1. Al datgene moet worden gedaan dat effectief bijdraagt aan het vertrek van deze idioot en hem nu direct kan laten stoppen met de wreedheden.
- Het persbericht (geen resolutie) van de VN Veiligheidsraad spreekt over zijn “responsibility to protect” als het gaat om de Libische bevolking en spreekt over “accountability” van diegenen die verantwoordelijk zijn voor moord en doodslag.
- Ook maakt de VN de weg vrij voor humanitaire hulp en de toegang voor internationale monitoren.
De VVD steunt deze oproep en vraagt aan de minister dat Nederland in EU-verband haar steentje bijdraagt om deze hulp te bieden. In het verslag van de EU-raad (21/02) staat dat Nederland noodhulp overweegt. Hoe gaat dit? Met wie doen we dat? Waar gaat het naar toe?
Bovendien zou ook de EU nog duidelijker kunnen maken dat zij die wreedheden begaan tegen de eigen bevolking of dwarsbomen dat buitenlanders. Het is niet voldoende dat de VN en de minister hierop wijzen, ook de EU zal dit moeten aangeven. Al was het maar om eventuele arrestatiebevelen in de nabije toekomst mogelijk te maken.
2. dan de Sancties: In het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken staat dat “de noodzaak is besproken, ze ook worden voorbereidt, maar de meerderheid van landen hier nog niets in zag”. Ook meent de Nederlandse regering dat “de schorsing van Libië in de mensenrechtenraad moet worden overwogen”. Dat laatste vond de VVD al lang en ook de voorbereiding van sancties lijkt ons noodzakelijk.
Wel goed om het onderscheid te maken tussen sancties tegen het land en sancties tegen het regime. Sancties tegen het regime die EU en liefst ook VN zouden kunnen voorbereiden zijn die waarin duidelijk wordt dat noch Khaddafi en, indien nog aanwijsbaar de kliek rondom hem, het vrije reizen wordt beperkt en ook dat ze niet meer hun creditcard kunnen laten wapperen. Tegoeden bevriezen en visum-ban dus, zodra dit effectief is.
De VVD is ook van mening dat er gekeken moet worden naar de Libische onderneming Tamoil/ Oil Invest (hoofdkantoor in Monaco, vestiging Ridderkerk) kunnen we hen bevriezen? Zwitserland bevroor de tegoeden van Eguyptische machthebbers, kan Nederland dat ook doen met de 3,5 miljard euro. We hebben weliswaar geen internationale pluk-ze-wetgeving, maar wil de minister hiernaar kijken?
Voorzitter, binnen het regime lopen ambassadeurs, militairen en anderen massaal over. Is het een idee om in Europees verband, samen met de Afrikaanse Unie en de Arabische Liga (nu die Khaddafi hebben laten vallen) aan te geven dat piloten van de Libische luchtmacht die willen defecteren, omdat ze niet op eigen burgers wensen te schieten, dat op alle nabijgelegen militaire luchthavens kunnen doen. Wat doet Europa sowieso om een signaal aan de overlopers van dit regime te geven?
Migratieproblematiek
Welke migratie wordt verwacht? Klopt het dat het gaat om anderhalf miljoen Libiërs? Welke mogelijkheden voor regionale opvang ziet de Regering? Kan de UNHCR een rol spelen?
4000-5000 Tunesiërs naar Italiaanse eiland Lampedusa. Daar ging het om 219 doden volgens de VN Mensenrechtenraad.
Wapenexport
Nachtkijkers t.w.v.16000 EUR tussen 2004 en 2009
Helikopteronderdelen doorgevoerd
Geen serieuze wapens verkocht aan Libië
Wat willen wij met Noord-Afrika?
Zaken met democratische regimes die op Europa georiënteerd zijn
Verkiezingen + transfer of power
Dan hele pakket besprekbaar: leningen, handelsvoorwaarden etc.
Concrete bijdrage EU
Technische hulp, steun voor opbouw democratie. Samenwerking tussen landen in de regio stimuleren.
Rol van EuroMed.
Samenvattend:
1) de Nederlanders eruit
2) sancties als Khaddafi, zijn regime blijven
3) vluchtelingen regionaal opvangen
4) piloten, diplomaten verwelkomen
Feiten: Muammar Gaddafi (1942) is sinds afzetting van koning Idris (1969) aan de macht.
Pan-arabist, verantwoordelijk voor veel aanslagen en terreur, waaronder de bomaanslag bij Lockerbie (1988). Heeft in 2003 massavernietingswapenprogramma beëindigd, terreur afgezworen en vergoedingen voor terreurslachtoffers (meerdere aanslagen) afgesproken: embargo VS tegen Libië wordt in 2004 beëindigd. VN-Veiligheidsraad heeft in 2003 sancties beëindigd.
Libisch-westerse relaties werden beter vanaf het moment, in ’99, dat 2 verdachten voor berechting onder Schots recht aan Nederland werden overhandigd en Brits-Libische relaties werden hersteld. In 2001 wordt 1 van beide verdachten veroordeeld. In 2003 wordt Libië voorzitter van de MRR, in januari 2008 van de VN-veiligheidsraad en in 2009 van de Afrikaanse Unie.
In januari 2010 verkoopt Rusland voor 1,8 miljard aan wapens aan Libië, waaronder vermoedelijk vliegtuigen, tanks en luchtafweer.
- Betrokkenheid bij Arabische radicale groeperingen (bijv. steun aan de PLO in de vorm van
wapens en trainingskampen).
- Wordt genoemd in verband met de aanslag van de ‘Zwarte September’ op Israëlische atleten
tijdens de Olympische Spelen van München in 1972.
- Qadhafi zou ook steun hebben gegeven aan de IRA en aan het Democratisch Front voor de
Bevrijding van Palestina (volgens Qadhafi ‘bevrijdingsbewegingen’); met zijn steun aan
radicale Palestijnse bewegingen vulde Qadhafi een hiaat op dat was ontstaan doordat Sadat
in 1979 een vredesverdrag met Israel had gesloten.
- Qadhafi werd door de VS verantwoordelijk geacht voor de aanslag op een vliegtuig van
Pan Am op 21 december 1988 (vliegramp bij het Schotse Lockerbie); later worden
inderdaad een Libiër (Abdelbaset al-Megrahi) in Zeist veroordeeld voor deze aanslag tot
een levenslange gevangenisstraf; een andere Libische verdachte werd vrijgesproken. Al-
Megrahi verbleef inderdaad vele jaren in Schotse gevangenissen. In augustus 2009 mocht
Al-Megrahi naar Libië terugkeren omdat hij aan prostaatkanker zou lijden. Hij werd met
groot vertoon in Libië ontvangen en kreeg daar een villa toegewezen. Hij zou nog wel
steeds voor kanker behandeld worden. 1)
- Qadhafi onderhield lange tijd ook een veel te nauwe band met Idi Amin van Uganda, die op
bloedige wijze de Ugandese bevolking in toom hield. Toen Ugandese en Tanzaniaanse
troepen Amin in 1979 verjoegen, heeft Qadhafi nog vergeefs 2.500 Libische militairen
ingezet (met tanks, migs enz.) om Idi Amin in het zadel te houden. 2)
1 Zie http://en.wikipedia.org/wiki/Abdelbaset_al-Megrahi
2 Zie bijv. http://ugandaspotlight.worldpress.com/2008/03/20/col-gaddafi-got-it-wrong/