han ten broekevvd tweede kamerlid

Antwoord van minister Hirsch Ballin (Justitie), mede namens de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Buitenlandse Zaken en de staatssecretaris van Economische Zaken op vragen van de leden Ten Broeke, Teeven en Griffith (allen VVD) over het bericht dat fosforfabriek Thermpos uit Vlissingen via een stroman in handen is gekomen van de Russische wapenhandelaar Arcadi Gaydamak welke nu is aangeklaagd door het Israëlische Openbaar Ministerie.

 

(ingezonden 9 november 2009)

1
Kent u het artikel «Fosforfabriek valt in handen maffia»? ¹)

Antwoord

Ja.

2
Was de regering op de hoogte van de aanklacht van het Israëlische openbaar ministerie (OM) tegen de eigenaar van Thermphos, Nahum Galmor? Zoja, wat heeft zij daarmee gedaan?

3
Deelt u de mening van het Israëlische OM dat de heer Galmor slechts een 'stroman' is van de onlangs in Frankrijk veroordeelde wapenhandelaar Arcadi Gaydamak? Was die link u bekend en baarde u dat al zorgen?

Antwoord 2 en 3

Het Nederlandse Ministerie van Justitie heeft in 2006 en 2007 drie rechtshulpverzoeken ontvangen van Israël naar aanleiding van het Israëlische strafrechtelijk onderzoek tegen hoofdverdachte Gaidamak en verdachte Galmor. Deze rechtshulpverzoeken zijn volledig uitgevoerd. Bij deze verzoeken heeft Israël uitdrukkelijk aangedrongen op vertrouwelijke behandeling om de onderzoeksbelangen niet te schaden. Op de inhoud van de Israëlische verzoeken en de in Israël lopende strafzaak kan ik alleen al om die reden verder niet ingaan.

4
Hoe verklaart u het feit dat de nationale recherche ook onderzoek heeft gedaan naar de koop van
Thermphos, maar dat zij tot heel andere conclusies is gekomen dan de Israëlische autoriteiten? Is het waar dat ABN-AMRO in eerste instantie de verkoop niet wilde begeleiden omdat zij afzag van zaken doen met Gaydamak?

Antwoord

Het Openbaar Ministerie heeft mij meegedeeld dat de politie geen onderzoek heeft gedaan naar de koop van Thermphos. De politie heeft in 2004 wel een oriënterend onderzoek gedaan naar betrokkenheid van Thermphos en/of zijn bestuurders bij de handel in bepaalde chemicaliën naar aanleiding van door de Israëlische autoriteiten ontvangen inlichtingen. Dit oriënterend onderzoek heeft onvoldoende zicht op strafbare feiten opgeleverd. Om die reden is niet besloten tot het starten van een opsporingsonderzoek. Op mijn verzoek heeft het Ministerie van Financiën navraag gedaan bij ABN-AMRO, die heeft aangegeven dat ABN AMRO Compliance destijds negatief advies heeft gegeven over de verkoop van de aandelen in bezit van ABN AMRO Participaties. De reden was dat de herkomst van het voor de koop bestemde geld onduidelijk was. ABN AMRO Participaties heeft vervolgens tegen de verkoop van aandelen gestemd. ABN AMRO Participaties was echter – zo heeft men aangegeven – uiteindelijk op grond van het Shareholders Agreement verplicht haar aandelen mee te verkopen.

5
Zijn de Algemene inlichtingen- en veiligheidsdienst (AVID) of Justitie betrokken geweest bij het Israëlisch onderzoek? Is er contact geweest op diplomatiek en/of ministerieel niveau met Frankrijk en/of Israël?

Antwoord

De AIVD heeft geen taak waar het gaat om strafrechtelijke handhaving. Wel doet de dienst onderzoek naar aan proliferatie gerelateerde activiteiten. Over specifieke operationele activiteiten van de dienst op zijn werkterreinen kunnen in het openbaar echter geen uitspraken worden gedaan. Voor wat betreft de betrokkenheid van Justitie verwijs ik u naar mijn antwoorden op vragen 2 en 3. De doorgeleiding van de uitkomsten van het rechtshulpverzoek is via het Ministerie van Justitie verlopen. Er is op diplomatiek en/of ministerieel niveau geen contact geweest met Frankrijk of Israël.

6
Gelet op de uitvoerbeperkingen naar een land als Iran, is er dan bijzondere opmerkzaamheid geboden van de Nederlandse overheid?

Antwoord

De uitvoerbeperkingen ten aanzien van Iran richten zich in de eerste plaats op goederen en technologie die een bijdrage zouden kunnen leveren aan de nucleaire of raketgerelateerde activiteiten in Iran. De waakzaamheid van de Nederlandse overheid bij het beoordelen van exporten naar Iran maakt dat ook andere dan nucleaire of raketgerelateerde goederen zeer zorgvuldig worden beoordeeld. Thermphos produceert vooral fosforverbindingen. Aangezien sommige fosforverbindingen gebruikt kunnen worden voor het vervaardigen van chemische strijdmiddelen, worden deze geclassificeerd als dual use en is de export ervan aan vergunningplicht onderworpen. In de periode vanaf 2004 tot heden zijn geen vergunningen afgegeven voor exporten van fosforverbindingen naar Iran.

7
Is het waar dat er op dit moment een aanklacht ligt van 25 bladzijden tegen de eigenaren van de fabriek? Is het waar dat negen Nederlandse getuigen zullen worden gehoord? Kunt u verzekeren dat de regering haar volledige medewerking hieraan zal verlenen?

Antwoord

Ik ben niet bekend met de aard en omvang van het onderzoek dat in Israël heeft plaatsgevonden en dat nu kennelijk heeft geleid tot een aanklacht. Het is niet gebruikelijk dat, nadat rechtshulp is verleend door een staat, die staat door de om rechtshulp verzoekende autoriteiten op de hoogte wordt gehouden van het verloop van de daar lopende strafzaak. Wanneer Israël een nieuw rechtshulpverzoek zou doen aan Nederland, ligt het in de rede dat Nederland daaraan opnieuw zal meewerken.

8
Ziet u aanleiding om zelf een nieuw onderzoek te starten naar de gang van zaken rond de verkoop, de mogelijke witwaspraktijken alsmede de export van chemische stoffen naar Iran?

Antwoord

Op dit moment heeft medewerking aan het Israëlische strafrechtelijk onderzoek voorrang boven het starten van een eigen Nederlands onderzoek. Naar Nederlands recht sluit het «ne bis in idem»-beginsel een dubbele vervolging uit, zodat geen Nederlandse vervolging zal kunnen plaatsvinden voor dezelfde feiten als waarvoor in Israël vervolgd wordt. Verder staat de export van chemicaliën naar Iran onder strikte controle. Het Israëlische onderzoek is geen aanleiding om het exportcontrolebeleid ten aanzien van Iran te heroverwegen.