han ten broekevvd tweede kamerlid

De heer Ten Broeke (VVD): Voorzitter. In de aanloop naar deze ingelaste top, die eigenlijk over EU 2020 had moeten gaan, ontnam het Griekse gevaar ons allen de adem en misschien ook wel even het zicht op de langere termijn. Dat is overigens niet ten onrechte, want het jarenlange Griekse bedrog heeft zich als een koudvuur verspreid via de zuidrand van de Eurozone. Anders dan met een koudvuur, kunnen wij geen ledematen afzetten. Of beter gezegd: wij kunnen geen lidstaten uit de muntunie zetten.

Toch is de nood van een strikte handhaving van de afspraken in het Stabiliteitspact nog nooit zo groot geweest. In deze Kamer en daarbuiten wordt de VVD wel verweten een soort pactfetisjisme te bedrijven. Het wordt nu echter zonneklaar hoe gevaarlijk het is geweest dat wij dit pact hebben laten verkrachten, doordat werd geaccepteerd dat de automatische stabilisatoren niet langer en niet door iedereen hoeven te worden gerespecteerd. Nu ligt het pact langs de weg, of beter gezegd: langs het pad van goede bedoelingen dat Europa altijd weer verkiest boven de kleinere, maar onomkeerbare stappen in de goede richting. Het pact is klaar voor de schroothoop van de geschiedenis, tenzij wij beseffen dat er nu iets moet veranderen. De urgentie kan niet groter zijn. De directe bedreiging voor de Nederlandse economie, de Nederlandse spaartegoeden en de Nederlandse pensioenen is reëel. Het kortetermijneffect van een lagere eurokoers voor de Nederlandse export zinkt in het niet bij schadelijke langetermijneffecten.

De VVD-fractie zal niet accepteren dat Nederlandse pensioengerechtigden die tot hun 67ste jaar buffelen en sparen, er daarna achter komen dat zij de vrucht van hun arbeid en hun spaarzin als sneeuw voor de mediterrane zon zien wegsmelten omdat Griekse ambtenaren, die hun leven lang niet ontslagen konden worden en vanaf hun 63ste met pensioen konden gaan, met succes een Europese bail-out konden bewerkstelligen.
Daarom wil ik van de premier vandaag nadere uitleg over het statement dat door Herman van Rompuy werd voorgelezen. Wellicht heb ik het verkeerd verstaan, maar in dat statement werd in ieder geval niet onomwonden weggenomen dat een bail-out onmogelijk is of dat wederzijdse begrotingssteun wordt afgewezen.

Over het optreden van the Hermanator en de speciale top het volgende. Vier toppen zijn wat ons betreft genoeg. Tijdens toppen wordt traditioneel al weinig gerealiseerd. Wij moeten dus inflatie van EU-toppen voorkomen. Er is geen economische regering in Europa, er komt geen economische regering in Europa. En ja, er is alleen een "ever closer union", wat dit ook moge betekenen.
Ik heb gezegd dat ik vier toppen voorlopig genoeg vind. Er kan wel eens een aanleiding zijn voor een extra top; dat sluit ik niet bij voorbaat uit. Ik vind ook dat wij het regime van de toppen nu even aan de voorzitter moeten overlaten. De voorzitter schijnt al te hebben aangekondigd dat hij ook maandelijks bijeen wil komen. Ik las dat nergens anders dan in publicaties in de pers, en die zijn dan toch wat secundair. Ik meen dat de premier er een reactie op heeft gegeven. Daarom wil ik bij dezen in ieder geval de premier steunen als hij zegt dat elke maand bijeenkomen toch een tikje veel is.

Er is dus geen economische regering en er komt geen economische regering in Europa. Er komt alleen een ever closer union, wat dat dan ook zijn moge. Europa komt er echter achter dat verdere toenadering niet hetzelfde is als intensievere samenwerking. Behalve gebrek aan urgentie verwijt ik Europa dan ook een gebrek aan relevantie. In plaats van de succesformule van de interne markt verder uit te werken, laat men het nieuwe merken regenen in de EU-supermarkt. Klimaatbeleid, vergrijzingsbeleid, sociaal beleid, versnelde uitbreiding, emancipatiebeleid, en zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan.

Een voorbeeld daarvan stond ook in de brief van de minister-president die wij mochten ontvangen. Hij zegt daarin: de EU heeft een nieuwe strategie nodig met beperkte, maar ambitieuze doelstellingen. Dat is precies wat wij ook willen, prima! Hij gaat echter verder. Waarom hebben we dat nodig? Volgens hem om de typische, Europese sociale markteconomie te behouden. Welke sociale markteconomie bedoelt de premier? Is dat de Angelsaksische, de Rijnlandse, de Scandinavische of die van de Club Med?

Europa kan alleen geloofwaardig zijn en relevant blijven als de schoenmaker hier bij zijn leest blijft. De Europese Commissie zegt bijvoorbeeld over de consumentenpolitiek -- dat heeft ze zelf verzonnen -- dat de uitkomst van een marktproces vanaf nu sociaal aanvaardbaar moet zijn. Wat is dat? We hebben een Warenwet die toezicht houdt op de kwaliteit van producten. We hebben een Mededingingswet die kartelvorming en prijsafspraken moet voorkomen. Nu moeten producten dus ook "sociaal aanvaardbaar" zijn! De consument is in onze ogen autonoom. We gaan hem toch niet ook nog peilen op dit soort voorkeuren? Dit soort zaken gaat ten koste van de doelmatigheid en de efficiëntie in de markt.

EU 2020 moet inderdaad een ambitieuze agenda zijn, maar vooral beperkt. Daarom moet EU 2020 zich wat de VVD betreft richten op de kerntaken. Een van die kerntaken is handelsbeleid. Wij zouden een akkoord op basis van een nieuwe Doha-ronde verwelkomen. Andere kerntaken zijn landbouwhervormingen, mededingingsbeleid, de weerstand tegen verder protectionisme en interne marktbeleid. Op dat laatste gebied is er nog erg veel te doen, maar ik geef ook de suggestie om eindelijk eens werk te maken van een interne markt op energiegebied. Tot de kerntaken behoren verder de dienstenmarkt, die de minister-president zelf noemt maar waar hij niet zo veel aan doet, en natuurlijk ook de muntunie waar we het nu over hebben.

De muntunie en het economisch beleid moeten beter afgestemd worden, dat kan niet anders. Wie echter niet de toon zingt, wie vals zingt of zelfs vals speelt, moet dat ook merken. Daarom pleit de VVD ervoor om het instrumentarium van de EU-begroting in te gaan zetten: liefst een moderne begroting, maar voorlopig nog even de bestaande. Dan zijn de structuur- en cohesiefondsen ideaal om gewenst gedrag af te dwingen en kunnen we ook hervormingen afdwingen, zoals de heer Van Bommel suggereert. Niet alleen de carrots, maar juist ook de sticks zijn noodzakelijk. Wij kunnen het ons niet langer veroorloven om structuurfondsen als middel om gedrag te beïnvloeden af te wijzen, zoals de regering doet. We kunnen niet toestaan dat de structuur en de cohesie eraan gaan onder het mom van diezelfde structuur en cohesie. Zij mogen niet stuklopen op de Griekse mythologische rotsen.

De Grieken ontvangen wel 6 mld. aan netto bijdragen van Europa, maar huren New Yorkse zakenbankiers in om datzelfde Europa te bedotten. Zij willen er dan wel loterijinkomsten en landingsrechten voor teruggeven. Dan ook de fondsen inzetten! Daarom stelt de VVD voor dat in het kader van de bindende afspraken in EU 2020 -- een agenda die we nog niet kennen, maar die vooral beperkt moet zijn -- om naleving van het Stabiliteitspact af te dwingen, sancties geoorloofd zijn. Het is do or die, het is de hoogste tijd. De muntunie kan niet zonder. Het systeem van voorschotten, zoals het gaat met de structuurfondsen, moet dus worden ingezet -- niet betalen, achterhouden -- om hervormingen af te dwingen die een begrotingstekort van 3% en een staatsschuld van 60% binnen de EU realistisch in beeld brengen.

De euro is geweldig geweest, althans voor externe bedreigingen. Toen de torens van het WTC op nine eleven vielen, bleef de euro overeind. Toen we een financiële melt down meemaakten, bood de euro ons een koel hoofd. De Nederlandse exportsector exporteert voor 80% naar de interne markt; ook daarvoor is de euro fantastisch. Het enige waar de euro niet tegen kan, is intern verraad. Wie dat toestaat, verraadt zichzelf en zijn Europese idealen, en verliest zijn geloofwaardigheid in de ogen van de financiële markten, van Azië, van de VS, ofte wel de G2 en van onze burgers, waarom het uiteindelijk te doen is.

Europa moet terug naar de uitgangspunten. Alles wat de Europese burgers niet welvarender, niet vrijer en niet veiliger maakt, is niet de moeite waard. Daarom vraag ik de regering welke extra bevoegdheden er voor Eurostat komen om in de boeken te kijken. Hoe gaat de premier die 2020-agenda ambitieus maar vooral begrensd houden? Wanneer ontvangen wij de nieuwe Lissaboninzet? Een suggestie: kijk eens naar de aanbevelingen die de premier van de European Round Table van industriëlen heeft gekregen. Daarin staan heel concrete maatregelen.

Er is een Chinees teken voor het woord crisis dat bestaat uit twee karakters. Aan de ene kant kansen en aan de andere kant bedreigingen. Het Europa dat er niet uitkomt wie Obama de hand moet geven, het Europa dat persconferenties geeft die verwaaien in de wind en voor de rest niet anders dan lucht produceren, het Europa dat via een sms'je te horen krijgt dat de eigen milieutop is mislukt, dat Europa is irrelevant. De VVD is een pro-Europese partij die zich wel zorgen maakt over de geloofwaardigheid en het succes van Europa in de ogen van haar burgers. De VVD wenst ook naar hen te luisteren, mijnheer Pechtold, ook als die burgers dat uitspreken in een referendum.

Dus komt het nu op daden aan. De EU 2020-agenda moet worden beperkt tot kerntaken. Ik heb suggesties gedaan en verwijs daarbij nogmaals naar de European Round Table. Het Stabiliteitspact moet worden geschraagd door een Europese Commissie. De voorstellen van commissaris Oettinger over sanctionering via de structuurfondsen zijn interessant en de EU-begroting moet kleiner, moderner en beter worden en moet de problemen van vandaag weerspiegelen. Dat is de inzet voor dit jaar en de tijd is er nog nooit zo rijp voor geweest.

Klik hier voor het volledige verslag