Verslag debat Staat van de Unie
| Tweede Kamer - Debatten |
Het is overigens al twee jaar na de ondertekening. Wat er in de tussentijd is gebeurd -- de Ierse referenda, de Tsjechische dwarsligger en de stoelendans rondom de Europese topposities -- is hier allemaal vaak, veel en gelukkig ook met veel passie besproken. Wat dat betreft, zijn wij in dit land de verstikkende consensus over Europa voorbij. Dat is wat de VVD betreft grote winst. Europa kon en moest gepolitiseerd worden en dat is nu gebeurd. De subsidiariteittoets werd recentelijk plenair besproken en we hebben de oranje kaart gekregen, zoals de heer Berman al aangaf. Het behandelvoorbehoud zit in de goedkeuringswet en het nationale parlement doet dus mee, samen met het Europees Parlement. Dat werd dus hoog tijd. Alleen samen kunnen wij ervoor zorgen dat Europa een gezicht en legitimiteit bij de burgers krijgt, hoelang dat ook duurt.
Naast al dat gedoe over het Verdrag van Lissabon en al het gespeculeer over Europese baantjes is de wereld sinds de ondertekening van het Verdrag van Lissabon van aanzien veranderd door de financiële implosie die wereld heeft meegemaakt. Natuurlijk is het overheersende vrijemarktsysteem in staat om zich te herstellen. Dat zien wij nu al, maar we gaan en moeten niet terug naar de oude situatie. Nieuwe regels voor oude fatsoensnormen hebben we nodig. Daarom is het goed dat de Europese Commissie met een fors pakket aan hervormingen van de financiële wereld is gekomen. Voor iedereen die twijfelt aan de handelingsbekwaamheid van de Unie: dat pakket maatregelen lag er al vanaf de eerste dag van de crisis, toen dit kabinet dezelfde crisis nog ontkende. Europa heeft wat dat betreft zijn waarde bewezen, want stel nu eens dat wij geen euro hadden gehad, dat er geen Europese Centrale Bank was geweest, dat er geen Stabiliteitspact was, dat die vijftien richtlijnen er niet hadden gelegen en dat we geen idee hadden gehad om hieruit te komen, geen exitstrategie. Nou ja, dat laatste hebben wij nog niet. Het is cruciaal dat die er wel komt. Terecht zei ECB-president Trichet dat daar snel aan gewerkt moet worden. Wat is de reactie van de Nederlandse regering op die exitstrategie?
Veel bezwaarlijker is hoe wij het Stabiliteitspact kunnen handhaven. Ook de Nederlandse staatsschuld is op onverantwoorde wijze toegenomen. Wat zegt de Nederlandse regering over het tempo van afbouw? Wordt het de lijn-Tang, dus de kop in het zand, of de lijn-De Nerée, dus ontkennen en het beste ervan hopen? Het is belangrijk dat wij vandaag acht jaar verdragskleitherapie achter ons laten. Het komt nu aan op daden, actie en de personen die dat moeten laten zien. Zo hoort het.
Het nieuwe leiderschapsteam van de Unie is helaas een bleek team. De EU-voorzitter Van Rompuy is een zeer beminnelijk man die de kunst van het compromis begrijpt en mevrouw Ashton is al haar hele leven een nijvere bestuurder die nog nooit met de electorale zweep te maken heeft gehad. Dat kan best tot verrassende resultaten leiden, maar hiermee komt niet de ambitie van Europa tot uitdrukking om een economisch machtsblok van jewelste te worden, evenmin als de ambitie om economische en internationale politieke macht tot uitdrukking te brengen. Dat is wel nodig in de nieuwe wereldverhoudingen. Tegen de achtergrond van de "rise of the rest" moet Europa op zijn best zijn. Daar horen mensen bij die bereid zijn om hun politieke overtuiging in dienst te stellen van de gezamenlijkheid, met persoonlijke talenten om daar één duidelijk gezicht, één heldere stem en één ferme houding bij te leveren. De heer Van Rompuy is, haiku's ten spijt, niet de Vaclav Havel van de Lage Landen. Het bijeenbrengen van Brussel-Halle-Vilvoorde is niet hetzelfde als Moskou, Peking en Washington.
Gelukkig lijkt het team van de Europese Commissie krachtiger. Dat team moet een ambitieus team zijn dat Europa terugvoert naar de kern van zijn ambities, het maximaliseren van vrijheid, welvaart en veiligheid. De VVD is verheugd over de vele liberale Commissarissen op kernposities: handel, transport, economische en monetaire zaken, ICT en zelfs milieu. Ook de benoeming van een sociaaldemocraat als Almunia op Mededinging wekt vertrouwen. Inzake het Stabiliteitspact heeft deze Spanjaard bewezen uit het juiste hout gesneden te zijn. Wij hopen dat hij over hetzelfde DNA beschikt als Neelie Kroes, die nu als vicepresident over zijn schouder gaat meekijken en die vanuit het perspectief van de burgers misschien wel de meest zichtbare portefeuille gaat bezetten. Wij verwachten dat het sms-tarief omlaag gaat.
Voorts is een felicitatie op haar plaats, allereerst aan het adres van de regering, zeker aan het adres van deze twee bewindspersonen, voor hun koortsachtige inzet in de laatste weken. Die inzet heeft geleid tot waartoe wij al enkele maanden oproepen, de herbenoeming van Neelie Kroes en een garantie voor het succes en een herkenbaar gezicht van een anonieme EU. Daarnaast felicitaties voor onze zuiderburen, die hun kandidaten De Gucht al maanden in de aanbieding hadden en ook nog met het voorzitterschap weglopen. Het allerbelangrijkste is nu dat de EU zich manifesteert op de terreinen waar wij verschil moeten maken. De EU zou zich aan haar irrelevantie moeten onttrekken op het wereldtoneel en in de wereldeconomie, maar bovenal in de ogen van haar burgers. De EU is inderdaad een unie van burgers en lidstaten. Ook wij willen dat die definitie wordt gehanteerd. Dat kan als de EU niet langer de problemen van de vorige eeuw, maar die van deze eeuw ter discussie stelt. In de eenentwintigste eeuw gaat het om energiezekerheid, kennis en innovatie en een restrictief maar fair asiel- en migratiebeleid.
Het gaat om de veiligheid, aan maar ook binnen de buitengrenzen. Het gaat om markt en munt. "Nie wieder Krieg!" moet worden vervangen door "Nooit meer Srebrenica!", "Nooit meer Madrid!" en "Nooit meer Londen!".
Het rondpompen van geld moet ophouden. Een eerlijke bijdrage moet worden gevraagd van alle lidstaten. En dus moet de EU-begroting op de schop. De VVD heeft bij de Europese verkiezingen aangegeven dat het met minder ook beter kan. Het kan in deze eeuw met de helft. Graag bied ik de regering en de collega's een alternatieve EU-begroting aan. Die heb ik meegenomen en overhandig ik via u, voorzitter, aan de collega's en aan de regering. Onze ideale begroting gaat uit van een ander inkomstenmodel op basis van het bni. Dat is eerlijk en Nederland kan op deze manier tot wel 2 mld. minder uitgeven. Geen rebates, geen koehandel, maar een kleine, effectieve EU-begroting die zich richt op -- ik ben er bijna -- energiezekerheid, onderzoek en ontwikkeling, asiel en migratie, buitengrenzen, criminaliteit, terrorismebestrijding, buitenlands beleid en defensie. Het zijn exact de onderwerpen die een aantal collega's hebben aangeroerd, maar vandaag nu wij de blik vooruitwerpen, gaat het erom dat wij boter bij de vis leveren. Ik zal u allen uitdagen om dat desnoods in een motie vast te leggen.