han ten broekevvd tweede kamerlid

‘Ik erger me kapot aan partijen die bataljons naar Uruzgan als een opbouwmissie typeerden en nu agenten in Kunduz bijna als paramilitairen bestempelen’, sneerde Ten Broeke gisteren naar de PvdA, die de eerste missie in Uruzgan en de verlenging in 2007 steunde, maar de veel softere politietrainingsmissie juist niet.

Voor het eerst klinkt er ‘sorry’ in de Kamer, voor de onrealistische eisen aan oorlogsmissies. Maar echt ervan leren, ho maar

Het begon nog zo hoopvol. Komt er dan toch een rituele verzoening over de missie in Uruzgan, na talloze debatten en een pijnlijke val van een kabinet? ‘Ik kom zo op die spiegel – ook voor mezelf’, zei CDA-Kamerlid Raymond Knops gisteren bij een debat over de officiële evaluatie.

Hij onderschrijft de kritiek uit het eindrapport dat het politieke debat in Nederland de militairen bepaald niet hielp. Door dat micromanagement vanuit de Tweede Kamer, waar de missie op verzoek van de PvdA verkocht werd als ‘opbouwmissie’, durfde het leger minder te ondernemen tegen de taliban.

In het boek Mission Uruzgan dat vandaag verschijnt leggen experts van de Nederlandse Defensie Academie de vinger op dezelfde zere plek: het contrast tussen het Haagse debat en de Afghaanse realiteit.

Knops steekt de hand in eigen boezem. ‘Elke partij heeft voor argumenten gekozen die voor die partij relevant waren.’ Maar een minuutje later wast hij zijn handen in onschuld door te zeggen dat zijn partij natuurlijk wél op de risico’s had gewezen.

En dat pikt PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink dan weer niet. Ze wijst er fijntjes op dat in de brief van de regering die het startsein vormde voor de missie, die 25 mensenlevens en 2 miljard euro kostte, het woord ‘vechten’ niet voorkwam. ‘Wederopbouw’ meer dan vijftig keer, zo had ze geteld. Maar goed, die woorden waren er nu juist op het vriendelijke verzoek van de PvdA ingefietst.

Nee, militaire uitzendingen in Nederland halen nooit het fraaiste in de politiek naar boven. In Den Haag moeten coalities en dus compromissen worden gesloten. Dat werkt doorgaans prima, maar bij oorlogssituaties dus niet. Dat komt grotendeels doordat linkse partijen zo min mogelijk focus willen leggen op het geweld waar zo’n missie mee gepaard gaat. ‘Cultureel ongemak’ met oorlog, noemde VVD-Kamerlid Han ten Broeke dat gisteren. Zijn VVD en het CDA hebben daar beduidend minder moeite mee.

‘Ik erger me kapot aan partijen die bataljons naar Uruzgan als een opbouwmissie typeerden en nu agenten in Kunduz bijna als paramilitairen bestempelen’, sneerde Ten Broeke gisteren naar de PvdA, die de eerste missie in Uruzgan en de verlenging in 2007 steunde, maar de veel softere politietrainingsmissie juist niet.

De geschiedenis herhaalt zichzelf. Dat het element van wederopbouw destijds zo benadrukt werd, was juist om een partij als de PvdA mee te krijgen. Bij de huidige politietrainingsmissie in Kunduz (die een paar trainers daargelaten uit honderden militairen bestaat) moest het civiele aspect centraal staan om GroenLinks mee te krijgen. Vechten met de taliban, dat mogen de door ons getrainde agenten niet.

Inmiddels is duidelijk dat de Nederlandse trainers vanwege dat puur civiele karakter minder Afghanen kunnen opleiden dan aanvankelijk de bedoeling was. En dus wil het kabinet het liefst ook grenspolitie en agenten uit andere provincies gaan trainen. Van VVD en CDA is bekend dat ze daar geen moeite mee hebben. Die willen het maximale rendement uit de missie halen. Maar voor steun zijn ze afhankelijk van GroenLinks, dat zowel in de fractie als partij verdeeld is over die deelname. Mede vanwege die druk lijkt de kans dat zij willen uitbreiden nihil.

Cultureel ongemak in optima forma. Het lijkt wel een constante in de Nederlandse politieke geschiedenis. We willen goed doen, maar met zo min mogelijk geweld. Zo stuurden we veel te licht bewapende militairen naar een onverdedigbare plaats: ?Srebrenica. De afloop is bekend.

Te licht bewapend zijn we niet meer. En van Uruzgan leren we weer andere dingen. Bijvoorbeeld dat je van tevoren realistische, concrete doelen moet stellen. En dat je ‘pragmatisch’ moet omgaan met war lordsin plaats van ze te negeren, zoals Nederland deed met Khan, die bloed aan zijn handen had.

Al doet het debat vrezen dat we ook daarvoor weer een typisch Nederlandse oplossing verzinnen. ‘We moeten ze verleiden tot meer transparantie’, zei GroenLinks-Kamerlid Mariko Peters. Eh...